Merhaba, bugün sizlere pek çok okuyucunun zaman zaman aklına takılan ve hatta kendi aralarında bile tartışmalara sebep olan bir konudan bahsetmek istiyorum.

Bir kitabı veya eseri okurken onun geçmişini, dönemini, yazılış amacını kısacası bu eser oluşana kadar olan yolculuğunu bilmeli miyiz? Hem evet hem hayır.

Kafanız karıştı biliyorum. Neden hayır ve neden evet dediğimi size açıklayacağım. Öncelikle evet kısmından başlamak istiyorum. Bence kitabın yolculuğunu bilmeliyiz. “Neden yazılmış, nerede ve hangi dönemde yazılmış, şartlar nelermiş, hangi amaçla yazılmış?” gibi soruların cevaplarını bulmak kitabı keyifle okumaya yardımcı oluyor. Ufak bir ön araştırmayla aslında bu soruların cevabına ulaşmak oldukça basit. Aksi halde birçok okuyucu kendini oldukça sıkıcı, akmayan ve ne amaçla yazıldığı anlaşılmayan kitaplar silsilesi içerisinde buluyor.

Şimdi diyeceksiniz ki ” e biz her kitabı okumadan her şeyini araştıracak mıyız? çok uzun iş”. Okuyucu tarafından bakıldığında bu sorulara hak veriyorum ancak her kitap için gerekli değil bu ufak araştırma. Örneğin kurgusal bir kitap okuyorsanız bunun için çok fazla araştırma yapıp döneminin bilmenize gerek yok. Öte yandan daha klasik kitaplar okuyorsanız kişisel tavsiyem araştırma yapmanız yönünde.

“Bu kitabı mutlaka okumalısınız, okunması gereken falanca kitap listesi” gibi ibarelerle dolu internet siteleri, videolar veya sosyal medya paylaşımları görmüşsünüzdür. Bu listelere genel olarak katılmamakla birlikte yine de pek çok klasiği ve kurgusal olmayan kitapları okumadan önce bazı soruların cevabına ulaşırsanız daha keyifli okumalar yapacağınıza inanıyorum.

Örneğin; Çavdar Tarlasında Çocuklar isimli kitap insanların sürekli “okuyun, okumadan ölmeyin” dediği bir kitap ama durum budur ya hiç kimse kitaba bayıldığını söylemiyor hatta çok sıkıcı buluyor. İşte burada hem yazar kaynaklı hem de verilmek istenen mesaj kaynaklı araştırma isteyen bir kitabımız var. Eğer siz de kitabı okuyup anlamsız, sıkıcı veya bunaltıcı bulduysanız lütfen dediğim araştırmaları yapıp bir de öyle bakın kitaba. İddia ediyorum bu sefer daha farklı bir bakış açısıyla okuyacaksınız.

Gelelim neden aynı zamanda hayır dediğime. Hayır çünkü bir okuyucu okuma öncesi araştırma yapıyorsa bu kitabın sıkıcı ve yorucu bir kitap olduğunu düşünüyor. Oysa ki okumalar bilgi için olduğu kadar keyif için de yapılıyor. Bu düşünceden yola çıkınca “inciğini cıncığını araştırıp anlamaya çalışılacak bir kitap nasıl keyif verebilir ki?” sorusu ile karşılaşıyoruz. Ben okuduğum kitaptan keyif almak, bilgilenmek ve edebi zevk anlamında bir doygunluğa ulaşmak istiyorum. Her kitap için araştırmalar yapmak beni de yoruyor işte bu yüzden hem evet hem hayır diyorum sizlere.

Dünya edebiyatından okuma yaparken bazı şeylere bakmak önümde arama motorunun açık olması beni rahatsız etmiyor ancak “henüz” dünya edebiyatı sayılmayacak ya da kurgusal kitaplar için bunu yapmak biraz yoruyor gibi hissediyorum.

Açıkçası yine de bu ikilemin doğru bir yanıtı olduğunu da düşünmüyorum çünkü gördüğünüz gibi kendi içimde bile bir ikilem yaşıyorum. Burada aynı zamanda aklıma sanat sanat için mi yoksa toplum için mi sorusu geliyor benim. Senelerce kafamıza kazınan o meşhur soru.

Acaba sanat sanat içinse anlaşılmaz ama toplum içinse daha mı anlaşılır oluyor? Yoksa tam tersi midir siz ne dersiniz?

Eğer beni bu ikilemden kurtaracak bir fikriniz varsa lütfen yorumlarda buluşalım.